Pages

Jumat, 28 Juni 2013

Parna (Pomparan ni si Raja Naiambaton)

Pomparan ni si Raja Naiambaton biasa disingkat menjadi PARNA, yaitu marga-marga yang dipercayai sebagai keturunan dari Raja Naiambaton yang karenanya tidak boleh menikah satu dengan yang lainnya. Hal ini dipertegas dalam tulisan-tulisan pustaha Batak yang berbunyi “Pomparan ni si Raja Naiambaton sisada anak sisada boru” dalam bahasa Batak Toba, yang dapat diartikan dengan ”Keturunan Raja Naiambaton adalah sama-sama pemilik putra dan putri,” yang dalam arti lebih luas lagi dapat diartikan bahwa ”Putra-putri keturunan marga-marga Naiambaton tidak boleh menikah satu sama lain.”
Raja NaiambatonSatu tulisan menyatakan bahwa Raja Naiambaton merupakan keturunan keenam dari Raja Batak, seperti berikut: Raja Batak memperanakkan Guru Tateabulan, memperanakkan Raja Isumbaon, memperanakkan Tuan Sorimangaraja, memperanakkan Raja Asiasi, memperanakkan Sangkaisomalindang, dan memperanakkan Raja NaiambatonMarga-marga Parna
Terdapat perbedaan pada jumlah marga yang masuk dalam kelompok Parna ini, hal ini disebabkan karena adat kebudayaan Batak yang dapat menggunakan marga leluhur, percabangan marga kakek, ayah, atau bahkan percabangan marga baru. Tetapi walau berbeda marga, semuanya mengaku dipersatukan oleh ucapan di atas (“Pomparan ni si Raja Naiambaton sisada anak sisada boru”).
Adapun marga-marga batak yang termasuk dalam Pomparan Ni Raja Nai Ambaton (PARNA) yaitu:
1. Bancin ( sigalingging )
2. Banurea ( sigalingging )
3. Boangmenalu ( sigalingging)
4. Brampu ( sigalingging )
5. Brasa ( sigalingging )
6. Bringin ( sigalingging )
7. Dalimunthe
8. Gajah ( sigalingging )
9. Garingging ( sigalingging )
10. Ginting Baho
11. Ginting Beras
12. Ginting Capa
13. Ginting Guruputih
14. Ginting Jadibata
15. Ginting jawak
16. Ginting manik
17. Ginting Munthe
18. Ginting Pase
19. Ginting Sinisuka
20. Ginting Sugihen
21. Ginting Tumangger
22. Haro
23. Kombih (sigalingging )
24. Maharaja
25. Manik Kecupak (sigalingging)
26. Munte
27. Nadeak
28. Nahampun
29. Napitu
30. Pasi
31. Pinayungan (sigalingging ? )
32. Rumahorbo
33. Saing
34. Saraan (sigalingging )
35. Saragih Dajawak
36. Saragih Damunte
37. Saragih Dasalak
38. Saragih Sumbayak
39. Saragih Siadari
40. Siallagan
41. Siambaton
42. Sidabalok
43. Sidabungke
44. Sidabutar
45. Saragih Sidauruk
46. Saragih Garingging
47. Saragih Sijabat
48. Simalango
49. Simanihuruk
50. Simarmata
51. Simbolon Altong
52. Simbolon Hapotan
53. Simbolon Pande
54. Simbolon Panihai
55. Simbolon Suhut Nihuta
56. Simbolon Tuan
57. Sitanggang Bau
58. Sitanggang Gusar
59. Sitanggang Lipan
60. Sitanggang Silo
61. Sitanggang Upar Par Rangin Na 8 ( sigalingging )
62. Sitio
63. Tamba
64. Tinambunan
65. Tumanggor
66. Turnip
67. Turuten

Dekimianlah Sekilas tentang PARNA dan Tarombonya..

Sumber : Ompung Google.

Selasa, 25 Juni 2013

Perbedaan Umpasa dan Umpama Batak.

UMPASA ima songon pantun (Hata parjolo patorangkon hata parpudi) alai sasintongna hata pasu-pasu doi songon tangiang asa pasauton ni Amanta Debata, ai ganup namanghatahon Umpasa (pasu-pasu) ingkon tongtong do diakui dibagasan rohana na Debata do silehon pasu-pasu.

Contoh :

1. Bintang ma narumiris tu ombun nasumorop,
Anak pe riris boru pe torop.
2. Tubu ma hariara diholang-holang ni huta, dakkanai tanggo pinarait-aithon,
Tubu ma di hamu anak na marsahala dohot boru namartua, sitongka panahit-nahiton.
3. Turtu ma ninna anduhur Tio ma ninna lote,
Hata nauli nadenggan naung dipasahat hamu
Sai unang ma muba unang mose.
4. Si titik ma si gompa, Golang golang pangarahutna,
Tung songon on pe sipanganon na tupa di jolonta on,
Sai godang ma pinasuna.
5. Jolo tinittip sanggar
Umbahen huru-huruan,
Jolo sinungkun marga
Asa binoto partuturan.
6. Napuran tano-tano
Rangging marsiranggongan,
Tung pe badanta padao-dao
Tondinta ma marsigomgoman.
7. Tubu ma halosi di dolok ni Pintu batu,
Hami do na mangulosi Debata ma na mamasu-masu
8. Sahat sahat di solu ma
Sai sahat ma tu bontean,
Nunga sahat hita mangolu
Sai sahat ma tupanggabean. Sedangkan

UMPAMA ima hata tudosan hampir mirip tu Falsafah ni natua-tua.
Molo mandok Umpama unang hata (isi) ni Umpasa didok jala sebalikna molo mandok Umpasa unang ma hatani Umpama didok, asa taparrohahon ma i molo mandok Umpama manang Umpasa.

Contohna :
1. Hotang binebe-bebe, hotang ni pulos-pulos
Unang hamu mandele ai godang do tudos-tudos.
2. Dangka do dupang, Amak do rere
Ama do tulang, Anak do nang ibebere.
3. Sinuan bulu sibahen nalas, Sinuan uhum sibahen nahoras.
4. Manuk ni pealangge hotek-hotek laho marpira,
Nasirang marale-ale lobian namaten ina.
5. Pago-pago taruge pauk-pauk hudali
Angka nasala pianuli, angka na denggan niulahi.
Rumah Adat Batak
Rumah Adat Batak
Umpama dan umpasa merupakan suatu hal yang tidak asing lagi dalam kehidupan orang Batak, terutama dalam kegiatan adat. Umpama dalam bahasa Indonesia berarti perumpamaan dan untuk umpasa berarti peribahasa. Penggunaan umpasa dan umpama ini adalah tergantung kepada konteks kegiatan yang dilakukan, ada umpasa untuk orang menikah, ada umpasa untuk orang meninggal, ada umpasa untuk paradaton, dan yang lainnya.
Sedangkan untuk umpama dibuat untuk mengungkapkan sesuatu hal dalam bentuk kata yang lain, atau untuk menghaluskan seperti penggunaan perumpamaan pada bahasa Indonesia.

Contohnya:
sigaor dodak = rese halakna, orangnya ribut
sijogal ulu = tangkang, jugul, keras kepala
Berikut beberapa contoh umpasa yang digunakan dalam adat (paradaton) orang Batak:
Hotang binebebebe
Hotang pinoluspolus
Unang hamu mandele
Ai godang do tudos-tudos
Bintang na rumiris, ombun na sumorop..
Anak pe riris… boru pe torop…..
Pinatikkon ni hujur ma inna sahat ma tu topian
Sai tudia pe hita mangalakka, sai tusi ma dapot parasian
Habang pidong sibigo, paihut-ihut bulan,
Saluhut angka na tapangido, sai tibu ma dipasaut Tuhan.
Dekke ni sale-sale, dengke ni Simamora,
Tamba ni nagabe, sai tibu ma hamu mamora.
Mangula ma pangula, dipasae duhut-duhut
Molo burju do hita marTuhan, dipadao mara marsundut-sundut
Bulung namartampuk, bulung ni simarlasuna,
Nunga hujalo hami tintin marangkup,
Hot pe jabu i, tong doi margulang-gulang
Sian dia pe mangalap boru bere i, tong doi boru ni Tulang.
Sai tong doi lubang nangpe dihukkupi rere,
Sai tong doi boru ni Tulang, manang boru ni ise pei dialap bere.
Amak do rere, dakka do dupang,
Anak do bere, Amang do Tulang.
Asing do huta Hullang, asing muse do huta Gunung Tua,
Asing do molo tulang, asing muse do molo gabe dung simatua.
bintang narumiris
ombun nasumorop
anak pe riris
boru pe tung torop
Umpama dan umpasa diatas hanya sebagian kecil masih dari banyaknya umpama dan umpasa yang digunakan dalam kehidupan dan paradaton orang Batak. Biasanya umpasa yang dibuat mengandung suatu maksud tertentu, seperti pada bahasa Indonesia, baris pertama dan kedua merupakan sampiran dan baris ke tiga dan empat adalah isinya atau maksud dari umpasa tersebut.
Tep tep di ninna mula ni godang
Ser ser do ninna mula tortor
Sungkun mula ni uhun
Sise mula ni hata, d.u.
Danggur ma danggur barat
Danggur tu duhut duhut
Nunga bosur hita na mangan
Mahap marlompan juhut
Ba boaboana dipaboa amanta suhut
Sai jolo ninangnang do asa ninungnung
Sai jolo pinangan do asa sinungkun
Dia ma nuaeng langkatna dia ma unokna
Dia ma hatana dia nidokna
Taringot tu sipanganon, godang sibutong-butong, otik sipir ni tondi
Pamurnas ma i tu pamatangamuna, saudara tu bohi
Sititi ma sihompa golang-golang pangarahutna
Tung sadia pe i nuaeng, tung godang ma pinasuna.
Binanga ni Sihombing, na binongkak ni Tarabunga,
Tu sanggar ma amporik, tu lubang ma satua,
Sinur ma pinahan, gabe na niula.
Bona ni aek puli di dolok ni sitapongan.
Sai tubu ma di hamu angka na uli
Sai lam tamba manang pansamotan
Ranting ni bulu duri jait masijaotan
Siangkup ni na uli, dia ma nuaeng sitaringotan
Pitu lilina paualu jugiana
Na uli do nipina ala dijangkon borumuna do anaknami
(Na uli do nipinami, ala gohanmuna ma gajutnami)
Ndang tuktuhan batu, dakdahan simbora
Ndang tuturan datu, ajaran na marroha
Pat ni gaja do hamu tu pat ni hora
Anak ni raja do hamu, pahompu ni na mora
Barita ni lampedang na solot di bulung bira
Barita ni raja i sahat/targebe do rodi dia.
Lubuk sigura-gura denggan do panjalaan
Nunga sai mangigil hula-hula, olat ni na boi ba tinambaan.
Sinuan bulu sibahen na las, sinuan partuuturon sibahen na horas
Durung do boru, tomburan hula-hula
Ingkon do porsanon ni boru, siporsanon ni hula-hula
Nidurung pora-pora ala so adong be sibahut
Naeng mangarupi ninna roha, hape so ada isi ni hajut.
Hudali ni pangula sinimpan dipara-para
Molo nioloan hata ni hula-hula sai dao ma nasa mara
Sai manumpak ma tondimu, manuai sahalamu,
Jala sai mamasu-masu ma Tuhanta Debata
Sai lam tamba di hami pansamotan asa adong bahenonnami
Manubut nubut rohamu hula-hulanami.
Pusuk ni jabi jabi tu bulung ni simarlasuna
Tung otik pe sinamot na husombahon hami,
Sai godang ma pinasuna.
Lasiak na rata binahen tu panutuan
Raja pe na raja, sai suhut do sibahen putusan.
Bagot na marhalto ma na tubu di robean
Horas ma hami na manganhon,
Suang songon i ma nang mahu na mangalean.
Tangkas ma ninna uju purba, tumangkas ma uju angkola
Tangkas ma na maduma, ba tumangkas ma na mamora.

Kumpulan Umpasa Batak

Umpasa Batak di na laho marsirang

Lagu mp3 batak marsirang adong, umpasa halak batak di na laho marsirang tong do adong, songonon ma akka umpasa batak na lao marsirang :

Pidong sitapitapi, habang diatas hauma
Horas ma hamu na hupaborhat hami
Horas hami na tininggalhonmuna

Dolok ni Panampahan, tondongkon ni Tarabunga
Sai horas ma hamu dipardalanan songoni dung sahat tu inganan muna

Tombak ni Sipinggan di dolok ni Sitapongan
Di dia pe hita tinggal, sai tong ma hita masihaholongan

Eme sitambatua parlinggoman ni siborok
Amanta Debata do silehon tua, sai luhutna ma hita diparorot

Mangerbang bungabunga, ditiur ni mata ni ari
Selamat jalan ma dihamuna, selamat tinggal ma di hami

Umpasa Batak Mangadopi natua tua

Umpasa Batak sidohonon molo dohot iba mangadopi natua tua na manjalo sipanganon sian angka anakkonna

Andor halumpang ma togutogu ni lombu dohot togutogu ni horbo laho tu Lapogambiri
Sai saur ma hamu leleng mangolu paihutihut pahompu sahat tu na marnono dohot marnini

Tinpu bulung ni sabi nibutbut pinaspashon
I dope na tarpatupa hami ba i ma jolo tahalashon

Hata sian undangan tu natuatua i:Polta bulan i Ama ni Manggule: Ro nuaeng angka pomparanmu mamboan sipanganon ba dohot hami mauliate

Tubu ma singkoru di dolok ni Simamora
Sai torop ma anak dohot boru na basa jala sisubut roha

Tubu dingindingin jonok tu simartolu
Horas ma tondi madingin pir tondi matogu
Sai ro ma nipi na uli sai leleng hamu mangolu
Haliangan ni nono dohot nini raphon anak dohot boru

Hata ni undangan tu ianakkon na mamboan sipanganon :Binolus Purbatua laho tu Parsingkaman
Naburju marnatuatua ingkon sai dapotan pandaraman
Laho pe ibana mangula sai na dao ma parmaraan
Sai dapotsa na niluluan sai jumpang na jinalahan

Taringot di sipanganon na binoanmuna tu natuatua i :
Disi do gandina, disi do nang gandona
Disi do daina disi do nang tabona
Sirsir ansimna jala hona dohot asomna

Asa dohonon nami ma :
Bagot na marhalto ma di ladang ni Panggabean
Horas ma hami na manganhon, lam martamba sinadongan di hamu na mangalean

Ia siula tano do hamu ba on ma dohononnami :
Binanga ni Sihombing binongkak ni Purbatua
Tu sanggar ma amporik tu lombang ma satua
Sai sinur ma pinahan gabe na niula

Molo partigatiga do hamu ba on ma dohonon namu :
Tinampul bulung bira bahen saong laho tu ladang
Sai mangomo ma hamu sian tigatiga ba sai maruntung ma sian dagang

Molo tung sipata rugi hamu ba sai dapot nian nidok ni umpasa :
Soban rantingranting soban ni Sijamapolang
Ba molo rugi hamu sian antinganting, ba sai mangomo ma sian golang

Molo pegawai do hamu ba on ma dohonon nami :
Tinapu bulung salaon dongan ni bulung si tulan
Ba sai naek pangkat ma hamu ganup taon, sai tamba gaji tiap bulan

Molo adong di hamu na so hot ripe dope on ma dohonon nami:
Parik ni Lubutua hatubuan ni bulu duri
Na burju marnatuatua sai ingkon dapotan rongkap na uli

Baangkup ni i :
Molo adong disi hulingkuling sai adong ma disi holiholi
Molo adong disi na so muli sai adong do rongkap ni i naso mangoli

Sahatsahat ni solu ma sahat di rondang ni bulan
Sai leleng ma hamu mangolu jala sai dipasupasu Tuhan

Umpasa Batak Tingki Mangapuli

Umpasa Batak Tingki Mangapuli

Jotjot do tadok : Tua na so taraithon, Soro ni ari na so tarhaishon

Alai dumenggan do dohonon umpasa on :
Ramba ni Sipoholon marduhutduhut sitata
Las ni roha dohot sitaonon sude do i sian Amanta Debata
Asa :
Hau ni Gunungtua, dangkana madaguldagul
Tibu ma dilehon Tuhanta dihamu tua, jala tibu hamu diapulapul

Poltak bulan tula, binsar ia mata ni ari
Tibu ma ro tu hamu soritua, singkat ni sori ni ari

Angkup ni i :
Hotang binebebebe, hotang pinilospulos
Unang iba mandele, ai godang do tudostudos

Tamba muse :
Hotang benebebebe, hotang ni Siringkiron
Unang iba mandele, ai godang dope sihirimon

On pe :
Dolok ni Simalungun ma tu dolok ni simamora
Sai salpu ma angka na lungun, hatop ma ro silas ni roha